Kavelruil in Drenthe: nieuwe subsidieregeling vanaf 21 september 2026

Auteur: Rolinde Meursing

Heeft u landbouwgrond in Drenthe en liggen uw percelen verspreid? Of ziet u samen met andere grondeigenaren mogelijkheden om percelen slimmer te verdelen? Dan kan een kavelruil interessant zijn. Vanaf 21 september 2026 wordt kavelruil in Drenthe bovendien extra aantrekkelijk door een nieuwe subsidieregeling. Onder voorwaarden kan 100% van de subsidiabele kosten worden vergoed, tot maximaal € 70.000 per kavelruil.

Wat is een kavelruil?

Bij een kavelruil brengen minimaal drie grondeigenaren vrijwillig onroerende zaken in, waarna deze volgens een nieuwe verdeling weer aan de deelnemers worden toegedeeld.
Kavelruil kan bijvoorbeeld worden gebruikt om versnipperde landbouwpercelen samen te voegen, grond dichter bij het eigen bedrijf te krijgen of de ligging en bereikbaarheid van kavels te verbeteren. Dit kan leiden tot minder rijbewegingen en een efficiëntere bedrijfsvoering. Daarnaast kan een betere verkaveling bijdragen aan de bodemkwaliteit en waterhuishouding.
Een wettelijke kavelruil moet aan verschillende voorwaarden voldoen. Minimaal drie eigenaren verbinden zich in een schriftelijke kavelruilovereenkomst om onroerende zaken samen te voegen en volgens de afgesproken verdeling opnieuw toe te delen. De kavelruilovereenkomst wordt ingeschreven in de openbare registers. De uiteindelijke eigendomsoverdracht vindt plaats bij de notaris door middel van een kavelruilakte.

Vrijstelling van overdrachtsbelasting

Een belangrijk voordeel van kavelruil is dat onder voorwaarden een vrijstelling van overdrachtsbelasting kan worden toegepast. Of de vrijstelling geldt, moet per verkrijging worden beoordeeld.
Voor grond kan de kavelruilvrijstelling van toepassing zijn als aan de wettelijke voorwaarden voor kavelruil wordt voldaan.
Sinds 1 januari 2025 gelden voor opstallen aanvullende voorwaarden. De vrijstelling is daarbij beperkt tot:

  • een agrarische bedrijfswoning, inclusief ondergrond, tuin en aanhorigheden, die volgens het omgevingsplan functioneel is verbonden met het agrarische bedrijf; en
  • andere opstallen die geheel of nagenoeg geheel – ten minste 90% – bedrijfsmatig ten behoeve van de landbouw worden gebruikt.

Een plattelandswoning kwalificeert bijvoorbeeld niet als agrarische bedrijfswoning voor deze vrijstelling.
Voor de verkrijging van een agrarische bedrijfswoning of andere kwalificerende agrarische opstallen geldt bovendien in beginsel een voortzettingseis van tien jaar. De agrarische bedrijfswoning moet gedurende deze periode als zodanig blijven kwalificeren en andere opstallen moeten gedurende deze periode bedrijfsmatig ten behoeve van de landbouw gebruikt blijven worden. De wet kent hierop enkele uitzonderingen.
Het is daarom belangrijk om vooraf goed te beoordelen welke onroerende zaken worden ingebracht en toegedeeld en of voor iedere verkrijging daadwerkelijk een beroep op de vrijstelling kan worden gedaan.

Nieuwe subsidie voor kavelruil in Drenthe

De provincie Drenthe heeft voor de periode 2026-2028 de Subsidieregeling Landbouwstructuurverbetering kavelruil 2026-2028 Drenthe vastgesteld.
De regeling is bedoeld voor vrijwillige kavelruilen die voldoende bijdragen aan de verbetering van de landbouwstructuur in Drenthe en de daarbij behorende toegankelijkheid, bodemkwaliteit en waterhuishouding.
De subsidie bedraagt 100% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 70.000 per kavelruil.

Welke kosten kunnen worden vergoed?

Onder de subsidieregeling kunnen onder meer de volgende kosten voor vergoeding in aanmerking komen:

  • notariskosten;
  • Kadaster- en opmetingskosten;
  • bepaalde advieskosten;
  • kosten van een taxateur;
  • kosten van wettelijk verplichte onderzoeken en raadplegingen;
  • kosten voor royementen en toestemming van hypotheekhouders;
  • kosten voor het vestigen van zakelijke rechten, zoals erfdienstbaarheden en erfpacht, en voor kettingbedingen en kwalitatieve verplichtingen;
  • bepaalde kosten die samenhangen met pacht.

Kosten voor onder andere kavelverbeteringen en makelaarskosten vallen niet onder de subsidieregeling.

De notaris dient de subsidieaanvraag in

De subsidieaanvraag wordt door de notaris namens de deelnemers aan de kavelruil ingediend bij Prolander.
Bij de aanvraag moeten verschillende stukken worden aangeleverd. Denk daarbij aan de kavelruilovereenkomst, de conceptakte, het ruilschema, de staat van inbreng en toedeling, kaarten van de oude en nieuwe situatie, een nuttabel met toelichting en onderbouwde offertes voor de notaris- en Kadasterkosten.
Aanvragen worden behandeld op volgorde van datum en tijdstip waarop een volledige aanvraag is ontvangen. Per jaar geldt bovendien een subsidieplafond.

Wanneer kan subsidie worden aangevraagd?

De aanvraagperioden zijn:

  • 21 september 2026 tot en met 10 december 2026;
  • 1 januari 2027 tot en met 10 december 2027;
  • 1 januari 2028 tot en met 10 december 2028.

Het is daarom verstandig om niet te wachten tot het einde van een aanvraagperiode, maar tijdig te beginnen met het voorbereiden van de kavelruil en de benodigde stukken.

Plannen voor een kavelruil?

Overweegt u samen met andere grondeigenaren een kavelruil? Neem dan in een vroeg stadium contact met ons op. Wij kunnen samen met u bekijken hoe de gewenste grondruil juridisch kan worden vormgegeven, of aan de voorwaarden voor kavelruil en de vrijstelling van overdrachtsbelasting kan worden voldaan en welke stappen nodig zijn voor de subsidieaanvraag.
Varekamp Notariaat heeft ruime ervaring met agrarisch vastgoed en kavelruil. Wij begeleiden het notariële traject en kunnen namens de deelnemers de subsidieaanvraag indienen.